TET Logo
Busvervoer in de oorlog.
Veel voertuigen werden gevorderd zeker halverwege de 2e wereldoorlog omdat de bezetter in Rusland een groot vervoersprobleem had. Niet alleen bussen maar ook treinen trams en zelfs rails en dwarsliggers werden gevorderd.
SCH-DVL-1943-afvoeren_stoomtrams
De Duitsers kregen na 1941 steeds meer behoefte aan rails en dwarsliggers voor het gebruik op het uitgestrekte spoorwegnet in Rusland. Uiteindelijk werd in de loop van 1942 van de NS voor 465 kilometer aan materialen gevorderd.Hier worden locomotieven op een ponton gereden om te worden verscheept .
Alles wat voor de bezetter van nut zou kunnen zijn, werd in beslag genomen en op transport gezet. Deze in 1941 gevorderde bus zal voor troepentransport op de trein richting oosterburen zijn gezet.
Bus naar duistland ontvoerd
Paardebus
In 1943 haalde een foto de krant van een autobus die door paarden getrokken werd. Het bijschrift meldt dat ’dit oorlogs-vervoermiddel’ al direct gebruikt was, om een bruidspaar met familie naar het stadhuis te vervoeren.
Het was hard werken voor de toenmalige buschauffeur, de houtgasgenerator moest regelmatig worden bijgevuld.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog nam de bezetter ook alle fossiele brandstoffen in beslag. Autobezitters stapten daarom over op gasgeneratoren. Aanvankelijk werden deze voornamelijk geïmporteerd uit Frankrijk, maar later gingen Nederlandse bedrijven ook zelf gasgeneratoren produceren.

generator bus 2
Bus met generator
Naoorlogse personen vervoer.
Behalve militaire voertuigen en incomplete bussen was er niet veel meer om openbaar vervoer mee te rijden. De bezetter had veel bussen en ander rijdend materieel geconfisqueerd om arbeiders naar Duitse fabrieken te vervoeren en mens en materiaal naar het front in het oosten,
De wederopbouw was vol in bedrijf en vervoer van personen was even zo belangrijk als het vervoer van goederen voor de wederopbouw van ons land. Veel militaire voertuigen werden in de dump geplaatst en aangepast voor civiele vervoersactiviteiten. Voor personen vervoer werd dat echter een stuk moeilijker.
Austin bellewagen 3 brandweer
Austin bellewagen 2
De Austin Bellewagen is van origine een voertuig dat in grote aantallen door de Britse Auxiliary Fire Service tijdens de Tweede Wereldoorlog in gebruik werd genomen. Door de bombardementen van de Duitse Luftwaffe op Engelse steden was er namelijk een grote behoefte aan brandweermateriaal.Deze voormalige Engelse brandweerwagen uit 1941 kwam na de 2e Wereld Oorlog naar Nederland en werd hier ingezet als bus. Tot ca 1948 reed de bus met passagiers op houten banken in de achterbak. De bellenwagen dankt zijn naam aan de prachtige koperen bel boven op de bus.

Noodbus 1
WSM noodbus!!! als regulier ov-materiaal zou dit niet de schoonheidsprijs krijgen. Deze 'bus' uit 1945 heeft wel een paar ov-kenmerken meegekregen zoals een bestemmingsfilm (tussen de koplampen), de bedrijfsnaam geschilderd op het hout aan de zijkant en als je goed kijkt zie je aan de achterzijde een soort trapje waarmee passagier zijn of haar riante zetel kon bereiken. Vermoedelijk was de zitting van de stoel gevuld met hooi.... De chauffeur wordt in ieder geval terzijde gestaan door een bevallige jongedame die haar handen vol zal hebben gehad aan de kaartcontrole.....
Dit is een Chevrolet uit 1943 en is met het bevrijdingsleger uit Canada meegekomen naar ons land. De HTM heeft dit voertuig gebruikt als militair noodbusje op de aangegeven route naar het militaire vliegveld.
Noodbus 2
noodbus 4
Even waan je jezelf op safari als je in deze vrachtauto wordt vervoerd.
Het lijkt allemaal erg bijzonder maar personen vervoer in vrachtauto was in Nederland verboden behalve voor defensie. Tot in de negentiger jaren werd personeel vervoerd op harde banken zonder gordels en ramen en met een beetje pech met een dienstplichtige soldaat als chauffeur die uitkeek naar de laatste dag bij defensie.
defensie 2
Defensie
Gelukkig werden ook bij defensie verbeteringen doorgevoerd. Vrachtauto's met betere vering deden hun intrede en de dienstplicht werd afgeschaft. Wat bleef was een vrachtauto met nog steeds de harde houten banken en geen ramen.
De wetswijzigingen werden uiteindelijk ook doorgevoerd bij defensie en tegenwoordig hebben ze bussen voor vervoer in vredetijd.
Vervoer was erg belangrijk direct na de 2e wereld oorlog. Wat niet in beslag was genomen was veelal in erbarmelijke staat. Eigenlijk was er aan alles te kort als het voertuigen betreft. Een bijzonder verhaal is de triomftocht die werd gereden met een bus van Skutte een bus bedrijf in Zwolle.
Schutte bus
In weerwil van de desolate toestand waarin het Zwolse busbedrijf zich in april 1945 bevond, begon Schutte na de bevrijding met een ware triomftocht. Een hoofdrol daarin vervulde de ambulancebus die in de laatste dagen van de Duitse bezetting zo wonderbaarlijk uit de klauwen van de vijand was gebleven.
Verzetsstrijders
De wagen stond nog maar net weer met een gerepareerde motor in de garage aan de Vechtstraat of Arend Heuvink - een Zwollenaar die in het verzet had gezeten - kwam bij Schutte informeren of er misschien een bus beschikbaar was om een groep vrouwelijke gevangenen op te halen. Deze echtgenotes van verzetsstrijders uit Zwolle en omgeving hadden in de laatste maanden van de oorlog opgesloten gezeten in het kamp Westerbork en waren van de ene plaats naar de andere meegevoerd door terugtrekkende Duitsers die hen slecht hadden behandeld. Ze hadden vooral veel te lijden gehad van vrouwelijke bewakers die hen hadden gepest en zelfs gemarteld. Maar waar zaten die Zwolse dames nu?
Droomreis
Schutte liet ’s nachts zijn ambulancebus oranje spuiten en ging de volgende morgen met een aantal Zwollenaren op zoek. Een speurtocht door Drenthe leverde aanvankelijk niets op, maar uiteindelijk werden de naar hun vrijheid hunkerende vrouwen gevonden in een boerderij in het Groningse Grijpskerk. Ze zagen er deplorabel uit, vermagerd en vervuild, met grote rode rugnummers op hun blauwe overals. De terugtocht naar Zwolle werd voor hen een ware droomreis. Het was het mooiste weer van de wereld, waardoor de vrouwen voor een deel op het dak van de bus hadden plaats genomen. Overal stonden mensen langs de weg die hun een hartelijk onthaal bereidden. Chocola en sigaretten werden spontaan in de bus gegooid.

Zeker in deze tijd van wederopbouw was vervoer van arbeiders erg belangrijk. De grote spelers zoals bijvoorbeeld Philips speelden er op in met eigen vervoer. Samen met Daf werd er een vorm bedacht die als oplegger dienst deed.
Vipre bus Daf museum
De VIPRE opleggerbus, wie kent hem nog? In de vorige eeuw gingen talloze medewerkers van DAF en Philips er mee naar hun werk. In het DAF Museum staat nu een prachtig gerestaureerd exemplaar, compleet met DAF trekker ervoor natuurlijk!
Wie in of rond Eindhoven vandaan komt, weet misschien nog wel wat VIPRE is, maar voor wie daar niet toe behoort leggen we het graag even uit. VIPRE is de afkorting van ‘Vervoer Industrieel Personeel Regio Eindhoven’.
Het bedrijf werd in 1948 opgericht als onderdeel van Philips. Het doel van het bedrijf was het regelen en uitvoeren van het personeelsvervoer van Philips en hiervoor samenwerkingsverbanden te realiseren met andere bedrijven in de regio. Dat gebeurde onder meer met DAF. Al in de Tweede Wereldoorlog onderzocht de regering in ballingschap, onder meer samen met DAF, naar oplossingen voor het personenvervoer na de oorlog.
oplegger arbeiders Philips
DAF maakte in 1943 al schetsen van een gelede bus en een dubbeldeks opleggerbus. Beide opties bleken niet haalbaar. Een enkeldeks oplegger was wel te realiseren.” Na de oorlog legde DAF contact met Nederlandse carrosseriebouwers. De NS was ook zeer geïnteresseerd en bestelde in 1946 270 opleggerbussen. Het Britse Crossley wilde trekkers leveren en zo was de opleggerbus geboren. Er konden zo’n vijftig mensen in. “Dat was wel nodig ook”, licht Kieft toe, “want met onder meer DAF en Philips in een zich industrieel razendsnel ontwikkelende regio moesten er dagelijks zo’n 40.000 mensen de stad in.

240 crossley -1936-daf-oplegger-met-reo-trekker
Het personenvervoer in een aanhanger, in dit geval oplegger, was nog niet in de wet (RVV) geregeld. Later is de wet aangepast en was het verboden om personen te vervoeren in een aanhangwagen of oplegger. Het verbod had duidelijk met de veiligheid te maken. In sommige Afrikaanse landen kom je ze nog tegen.
1951-daf-autocar-carr-verleure
Prachtige voertuigen om te zien.
Links een Daf autocar uit 1951.
Rechts een reisoplegger met een Opel-blits tractor uit 1933

Reisoplegger met Opel Blitz-tractor 1933
240 crossley -1936-daf-oplegger-met-reo-trekker
Links een Crossley met een Daf oplegger uit 1936.


Rechts een Omua autobus uit de BBA collectie
BBA collectie Omua autobus
Niet alleen in ons land maar ook in andere landen vinden we de bus opleggers. Voor een belangrijk deel hebben ze in ons land bijgedragen in de vervoersproblemen die hier waren ontstaan door het gebrek aan bussen. Een kleine collage van wat er elders rondrijd hieronder in beeld.
Nr 80 Karosa
Oplegger stad Kiel 1933
Oplegger als Trolley
Camel_bus_in_Havana
Oplegger van gelede bus
Gelde bus als oplegger raceauto
Tado
De NV TADO ( NV Twentsche Autobusdienst Onderneming ) werd in 1939 opgericht. Het
bedrijf kreeg vestigingen in Almelo, Hengelo en Oldenzaal. De vestiging in Almelo kwam
in het pand van Kleijssen.Familie Kleijssen bezat twee panden schuin tegenover elkaar. De garage op de hoek van de
Bornsestraat - Berkelstraat en een pand op de hoek Bornsestraat Violierstraat. In dat laatste pand werd aanvankelijk de NV Tado gevestigd.
Niet alleen bus opleggers waren een vorm van vervoer, ook aanhangers hadden een functie in het vervoeren van veel mensen. Anders dan de huidige gelede bussen hadden ze ook het voordeel dat je een deel kon afkoppelen en solo kon rijden.
PB_aanhanger los (233)
Het is een leuk wagentje om te zien.
Aanhangers Medema
In het 1957 jaar werden er een 6-tal APA’s (Autobus Personen Aanhangwagen) gebouwd voor de RTM.
Op de foto onder een gekoppelde aanhanger aan een RET bus. ook in 1957.
aanhanger RET
Met alle vierkante modellen van tegenwoordig is dit zeker een lust voor het oog. Deze prachtige Magirius bussen met aanhanger uit 1956 en 1957.
Aanhanger Magirieus
Magirius
Aanhanger proef Ariva.
In samenwerking met de provincie Gelderland en OVnetwerk starte Arriva in de regio Achterhoek Rivierenland een unieke pilot voor de OV-branche in Nederland. De primeur betoeft een bus met aanhanger. Vanaf maandag 16 maart 2015 werd tijdens diverse ritten een aanhanger achter de bus ingezet, waardoor er een extra lange bus ontstond die meer capaciteit biedt voor reizigers. De bus met aanhanger heeft plek voor ongeveer 180 passagiers.
bus-met-aanhanger proef ariva
aanhangerbus9
Na de proef gaat Arriva gaat toch geen bussen met aanhangers inzetten. De vervoerder heeft de een succesvolle proef gehouden met dergelijke bussen, waarna het bedrijf aan de slag is gegaan om de toelating van de bussen te regelen. Lang bleef de vervoerder optimistisch, maar uiteindelijk is de toelating er niet gekomen. Dat bevestigt Arriva desgevraagd aan Treinreiziger.nl. De vervoerder stelt nu dat een versterkingsbus een betere oplossing is.



Hoera we kunnen en mogen weer.
Eindelijk hebben we weer ritten met de 38. Op vrijdag 18 september gingen Bert Cor en Gerard op stap met een gezelschap
IMG_8053
IMG_8042
IMG_8060
Met mondkapje en waar nodig gepaste afstand hebben ze een mooie rit gemaakt rondom Enschede. Dit gezelschap kwam van elders en was enthousiast over de rit en over de geschiedenis die Cor als spreker over de diverse landgoederen en andere bezienswaardigheden vertelde.
Het kustenaars weekend.
Een evenement organiseren in de corona tijd is bijna niet mogelijk. Onze buren in het pand aan de Getfertsingel gaven echter de moed niet op en met de regels van de veiligheid regio in de hand hebben de kans gezien er toch een leuk evenement van te maken waar kunstvormen werden tentoon gesteld en van de muziek werd genoten.



Na het inzegenen van heilig kunstwater kon de openingsrit beginnen langs de diverse op en af stapplaatsen
IMG_0500
IMG_0475
IMG_0489
Omdat niet alleen de locatie aan de singel werd gebruikt maar er elders in de stad ook exposities waren ingericht zijn wij gevraagd om hun bezoekers in een hop on hop off rit te vervoeren.
ondanks het slechte weer op de zaterdag was het een geslaagd evenement.
Met muziek in de bus en leuk uitgedoste begeleiders ook voor ons weer leuk om te doen.
De rest van het jaar zal er weinig worden gereden met de 38. Alle ritten zijn afgezegd en naar het zich laat aanzien zal daar de komende maanden weinig in veranderen.
Een periode breekt aan dat we weer een de noodzakelijke kleine reparaties aan de 38 gaan uitvoeren. Het is en blijft een oude dame van inmiddels 53 jaar oud die de nodige zorg moet krijgen.

Ook nu weer veel leesplezier en blijf gezond.

Het TET 38 team
facebook