CABRIO 2
Hallo lezers en leden.
Net als in de vorige nieuwsbrief staat de 6146 weer aan het begin van de nieuwsbrief. Van Jan Kosterink hebben we de beschikking gekregen over de verandering van bus naar cabriobus in de vorm van een aantal foto's. Zoals de meesten mogelijk wel weten werd de bus in de werkplaats Almelo "onthoofd" en omgetoverd tot een Cabrio.
Van de ombouw zullen we de volgende nieuwsbrief verslag gaan doen in de vorm van foto's en ook zullen we op zoek gaan naar meer cabrio bussen.
IMG_5858
IMG_5872
Met de komst van Gerard als nieuw team lid hebben we een uitbreiding in het aantal chauffeurs die kunnen en mogen rijden. Na een geslaagde proefrit ,afgerond met enkele opmerkingen en adviezen om de oude 38 ook echt liefdevol te behandelen, is passende TET kleding voor Gerard bijeengezocht uit het archief. Gezien de huidige maatgeving lijkt er op dat het werk als chauffeur vroeger fysiek wel zwaarder was. Leuke aanwinst. Gerard welkom in de club.
trolleymuseum
Trolley-Busmuseum

Een droom die uit kwam.
Benny Aalbers de oprichter van het Trolley museum. Ooit had hij het idee opgevat een museum te willen in Arnhem over de geschiedenis van de Trolley. Hij was chauffeur op de Trolleybus en zoals de meeste chauffeurs trots op hun stad waar de Trolley nog rijd en zal blijven rijden. Dat bleek ook wel toen de mening van de Arnhemmers werd gevraagd. Zeker in de huidige tijd waarin elektrische bussen het toverwoord zijn in het milieu en vervoer is de trolley zeker de moeite waard om te behouden.
Waar in Groningen en Nijmegen de trolley werd vervangen door diesel is en blijft de stad Arnhem samen met grote steden elders op de wereld de Trolley omarmen.

Er stond een prachtige ruimte leeg boven het garage kantoor dus ging hij met zijn ideeën naar de directie van het vervoer Arnhem, de werkplaatschef en naar de wethouder dit was toen de Hr. C. Jansen in Arnhem en iedereen was er direct voor.
Zo gezegd zo gedaan en in november 2007 opende de wethouder en de directie het Trolley-bus museum.
Het museum is verdeeld over de hal waar bovenleiding hangt met een echt werkend wissel zoals het buiten ook hangt en dan nog drie kamers. In kamer 1 het ontstaan van tram naar Trolley-bus en nog diversen andere dingen van kaartje tot kniptang. in kamer 2 de fusie tussen het GVA en GSM te zien waar de GVM uit voort kwam en dan nog een later fusie met de TET uit Enschede daar kwam weer Oostnet uit.
Nou had Benny in de loop der jaren inmiddels al genoeg verzameld dus de ruimtes zijn goed gevuld.
Al met al is dan ook genoeg te zien en te vertellen over het geheel ontstaan van de trolley en zeker over de toekomst van de trolley in het licht van de huidige ontwikkelingen. Hierbij zeker de terechte opmerking dat ook daar Arnhem een belangrijke speler en ontwikkelaar is van zaken aangaan de trolley in de toekomst.

Het museum is alleen op de donderdag middag geopend van 13.00 uur tot 17.00 uur en voor verdere informatie verwijzen wij u naar de website van het museum.
Arnhem
De prachtige voertuigen te bewonderen in het openluchtmuseum Arnhem
GVA
De Trolleybus ontstaan als gemeentelijk vervoersbedrijf Arnhem was ook onderdeel van Oostnet en later van Connexxion. Een binding van de toenmalige TET en het gemeentelijk vervoersbedrijf Arnhem was er eigenlijk al heel lang al was het maar dat er elk jaar deelnemers van Arnhem samen met de TET en later Oostnet en Connexxion medewerkers de Marathon liepen vanuit de stalling Enschede.
Op enig moment reden er zelfs ook TET chauffeurs in Arnhem op de trolleybussen op uitleen basis. Voor hun een grote belevenis die naar ze later ook aangaven niet hadden willen missen.

De trolleybus werd ontwikkeld door Werner von Siemens.
Op 29 april 1882 werd de eerste proefrit met een trolleybus gereden in Berlijn, waarbij de stroom via een meegetrokken wagentje (“trolley” in het Engels) uit de twee rijdraden werd gehaald. In 1900 werden op de Wereldtentoonstelling in Parijs enkele trolleybussen gedemonstreerd die datzelfde jaar in Eberswalde werden ingezet. De eerste regelmatige trolleydienst werd van 1901 tot 1904 in Duitsland tussen Königstein en Bad Königsbrunn onderhouden; de gebruikte trolleybussen waren voorzien van de nu nog steeds toegepaste stroomstangen.
Een trolleybus is een door elektromotoren aangedreven bus die van spanning voorzien wordt met behulp van een tweedraads bovenleiding.
Voordelen van de trolleybus ten opzichte van de tram zijn de lagere investeringskosten en de uitwijkmogelijkheid (max. 3,5 meter). Bij een storing kan de trolleybus met behulp van een noodaggregaat verder rijden. Het voordeel ten opzichte van een gewone bus met verbrandingsmotor is het ontbreken van uitlaatgassen en motorlawaai.
De eerste trolleybus in Nederland reed als proef in Groningen, tussen de Kraneweg en de Meeuwerderweg. In 1928 werd de proef als geslaagd beschouwd en in 1949 werden de overgebleven tramlijnen 1 en 3 in Groningen omgezet in trolleylijnen naar het Noorderstation en de wijk Helpman.
330px-First_Trolleybuss_of_Siemens_in_Berlin_1882_(postcard)
oude trolleybus
De " Elektromote ", 's werelds eerste
trolleybus,
in Berlijn, Duitsland, 1882
Het begin van de Trolley in ons land.
Trolleybus groningen. 2
Trolley Nijmegen

Nijmegen 1952-1969

Nijmegen beschikte na de Tweede Wereldoorlog, in tegenstelling tot Arnhem, nog over een volledig tramnet. Er was echter wel het nodige vernield en het tramnet vertoonde nogal wat sporen van slijtage. Daarom besloot de gemeenteraad op 24 mei 1950 om tramlijn 1 om te zetten in een trolleylijn.
nijm25
GTNdienstregeling
GTN tram 25 en trolleybus 47,
9 juli 1952 - Stationsplein.
Net als in Arnhem werd de bovenleiding aangebracht door Kummler&Matter. Begin 1952 werd begonnen met het zuidelijke deel van lijn 1 omdat de montage hier wat eenvoudiger was dan op het overige deel, waar de trambovenleiding in de weg hing. Op 6 maart 1952 was de bovenleiding op de Hatertseweg en van de zuidelijke eindlus gereed.
Op 29 mei 1960 werd de verlenging van lijn 1 naar de Archimedesstraat in gebruik genomen. Het oude eindpunt Oude Molenweg bleef in gewijzigde vorm bestaan.
archimedesstraat
interieeur
22 augustus 1964 Archimedesstraat. Het interieur van de Nijmeegse Trolley
voor de oude TET medewerkers misschien een bekende naam van de fotograaf dat was namelijk Gert Aberson ooit werkzaam bij de TET
als hoofd explotatie.
Voor de exploitatie waren 14 trolleybussen aanwezig die in januari 1951 waren besteld. Verheul bouwde de carrosserie op een chassis van British United Traction (BUT), type 9721T met een elektrische installatie van de English Electric Company (EEC). Technisch waren deze trolleys gelijk aan de Arnhemse 101-serie, het uiterlijk was echter moderner.

Opheffing

Het was de bedoeling dat na de opening van de stationstunnel ook buslijn 8 via de tunnel geelectrificeerd zou worden. Hiermee werd echter gewacht tot de Duitse vervoersdeskundige Lehner de totale vervoerssituatie in Nijmegen had onderzocht, mede met het oog op de stadsuitbreidingen in de Dukenburg over het Maaswaalkanaal. Lehner adviseerde echter de trolley op te heffen.
Lehner, die bekendstond als tegenstander van trolleybussen, wilde trolleylijn 4 zo snel mogelijk opheffen en trolleylijn 1 zo lang mogelijk door laten rijden, omdat de economische levensduur van de zes nieuwste trolleys nog niet bereikt was. Na enkele versoberingen van de dienstregeling en het inkorten van beide lijnen, reed lijn 4 op 8 april 1968 voor het laatst.
Mede vanwege de kritiek van Friedrich Lehner op de trolleybus, heeft de gemeenteraad besloten de trolleybus eerder op te heffen. Op 29 maart 1969 reden de trolleybussen op lijn 1 voor het laatst.
In Enschede is er na moeizaam zoeken nog wel een haak te vinden waar ooit de bovenleiding van de tram aan hing. In Nijmegen zijn er nog talloze sporen te zien van de toenmalige trolleylijnen. Op veel gebouwen en huizen zitten nog de haken en veel lantaarnpalen zijn nog de masten voor de overspanning van de bovenleiding.
Draadvanger
Trolleypaal
trolleykaart1952_1969
links een overzicht van de lijnen die werden gereden. Was best een uitgebreid net.
Kenmerkend verschil van de Nijmeegse trolleybussen met die van Groningen en Arnhem was de grote weerstandskast achter op het dak, die een goede koeling door de rijwind garandeerde. Dit was noodzakelijk, omdat de Nijmeegse trolleybussen gebruik maakten van de elektrische infrastructuur van de tram, die op 800 V = reed. Dit voltage is veel hoger, dan de 600 V =, waar men in Arnhem en Groningen gebruik van maakte.
archimedesstraat
Toen besloten was de trolleybus op te heffen, kwam er van een raadslid het lumineuze idee om de nieuwste trolleys 514 - 519, die toen net 10 jaar oud waren, van een aanhangwagentje met een dieselaggregaat te voorzien, zodat ze overal ingezet zouden kunnen worden. Hoewel creatief, werd dit idee toch niet serieus genoeg bevonden.
houtgenerator bus
aanhangerbus
aanhanger
Een raadslid met visie ? Raar maar veel ideeën worden naar de prullenbak verwezen en de bedenkers luchtfietsers genoemd.
Een bus met aanhanger en daarin waterstof of een groot accu pakket is nu inzet van veel onderzoek en proeven.
accu pakket
paardentram
Links de oude paardetram van Arnhem.

Rechts staan alle drie de vervoermiddelen gebroederlijk naast elkaar
Tram paard en bus



Trolley Arnhem.
Sinds 3 mei 1880 verzorgden paardentrams het openbaar vervoer in Arnhem. Elektrische trams namen vanaf 21 mei 1911 het vervoer over.
Tijdens de Slag om Arnhem in september 1944 werden de tramremise, de meeste trams en een deel van de infrastructuur vernield. Het openbaar vervoer kwam vanaf 15 oktober 1945 met noodbussen weer op gang.
In 1946 besloot de Gemeenteraad de tram niet te laten terugkeren, maar te vervangen door trolleybussen op drukke lijnen en autobussen op minder drukke lijnen. In november 1948 begon de Zwitserse firma Kummler&Matter met de aanleg van de bovenleiding. In het najaar van 1948 startte ook de bouw van de nieuwe remise aan de Westervoortsedijk.
Het plan het tramnet door trolleys te vervangen kwam daarmee in een stroomversnelling. Op 5 september 1949 werd de eerste trolleylijn geopend. Het geplande basisnet verbond de stad met de wijken Geitenkamp, Hoogkamp, Alteveer, 't Broek (Arnhem-noord) en Malburgen (Arnhem-zuid) alsmede met de voorsteden Velp en Oosterbeek.

Elders in West-Europa rijden nu nog trolleybussen in steden als Solingen, Esslingen am Neckar, Eberswalde, Salzburg, Linz, Bologna, Milaan, Napels, Lyon, Limoges, Nancy, Saint-Étienne, Pilsen, Boedapest en Athene.
In twaalf Zwitserse steden zijn eveneens trolleybussen aan te treffen, zoals in Bern, Zürich, Schaffhausen, Sankt Gallen, Luzern, Neuchâtel, Montreux, Lausanne, Genève, Fribourg (duo-bussen), Biel en Winterthur. Opgeheven zijn trolleybussen in Lugano (2001), Basel (2008) en La Chaux-de-Fonds (2014).
In Centraal- en Oost-Europa zijn in zeer veel steden nog trolleybussen te vinden.
Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog werd ook in Rotterdam de inzet van trolleybussen voorbereid. Hiervoor werd in de Maastunnel bovenleiding aangebracht en werden bussen omgebouwd. Tot exploitatie kwam het echter niet. De koperen leidingen werden na de bevrijding in 1945 gebruikt voor herstel van trambovenleidingen.
De onderstaande lijst geeft aan waar wereldwijd ooit Trolleys hebben of nog rijden.
Afghanistan - Algerije - Argentinië - Armenië - Australië - Azerbeidzjan - België - Bosnië en Herzegovina - Brazilië - Bulgarije - Canada - Chili - China - Colombia - Denemarken - Duitsland - Ecuador - Egypte - Estland - Finland - Filipijnen - Frankrijk - Georgië - Griekenland - Hongarije - Italië - Letland - Litouwen - Marokko - Mexico - Moldavië - Mongolië - Nederland - Nieuw-Zeeland - Noord-Korea - Noorwegen - Oekraïne - Oostenrijk - Polen - Portugal - Roemenië - Rusland - Servië - Singapore - Slowakije - Spanje - Tsjechië - Tunesië - Trinidad en Tobago - Turkije - Uruguay - Verenigd Koninkrijk - Verenigde Staten - Vietnam - Wit-Rusland - Zuid-Afrika - Zweden - Zwitserland

In sommige landen is de trolley vervangen door de diesel of de tram. Ook is er bijvoorbeeld in landen met veel oorlogsgeweld veel infra structuur vernield en iet meer opgebouwd.
kabul trolley 2
Links:De trolleybus van Kabul was het enige trolleybusbedrijf in Afghanistan. De lijn in de Afghaanse hoofdstad Kabul werd op 9 februari 1979 geopend en moest - afhankelijk van de bron - al in 1992 of 1993 omwille van de Afghaanse Oorlog opnieuw worden opgeheven. De enige lijn had een lengte van 12,5 kilometer en verbond het hotel Spinzar met de textielfabriek.
Rechts:Uit 1959 stamt deze foto van het trolley netwerk van Moskou. Het netwerk van 1.300 kilometer en 100 lijnen in Moskou is heden tendage het grootste ter wereld. De eerste trolleybus rolde al op 15 november 1933 door de straten van Moskou.
Moskouw 1959
Trolley Moskou modern
Links:Tijdens een mislukte coup in 1991, de 1991 Soviet coup d’état, speelden trolleybussen ook een belangrijke rol. (3) Tijdens deze coup probeerden leden van de overheid van de Sovjet-Unie de macht over het land te verkrijgen. Michael Gorbatsjov was toen president,
De trolleybus werd gebruikt als barricade en geramd door een tank tijdens de aanval. Later werd de bus geplaatst voor het Museum of Contemporary History als herinnering aan de dood van drie burgers tijdens de verdediging. Toch heeft dit monument uit de Sovjet-tijd de tand des tijds niet overleefd, waarschijnlijk door verwaarlozing.
De Russische trolleybusdienst vierde op 24 oktober 2015 zijn 82ste verjaardag met een parade in Moskou. Hier een prachtig museumstuk.
trolley Moskou parade
Trolleybus Chili
Trolley sint petersburg
Trolley in Chili
Trolleybus, St. Petersburg, Rusland
Zürich trolley
Een dubbel scharnierende Carrosserie Hess lighTram 3 in Zürich (24,7 m)
De meeste trolleydiensten (15.000 bussen in 87 steden) bevinden zich in het vroegere oostblok - wellicht één van de redenen voor het belabberde imago. Wit-Rusland heeft met de hoofdstad Minsk het tweede grootste trolleybussysteem ter wereld: 1.050 bussen en 68 lijnen. Sint Petersburg heeft met 735 bussen en 41 lijnen het vierde grootste netwerk ter wereld (na Beijing in China). Oekraïne telt trolleybussen in meer dan 25 steden en op de Krim bevindt zich de langste lijn ter wereld: 85 kilometer van Yalta naar Simferopol.
Hasting 2
De trolleybus van Hastings voorzag de Engelse stad Hastings, East Sussex, gedurende iets meer dan drie decennia van openbaar vervoer. De trolleybus verscheen op 1 april 1928 en kwam geleidelijk aan in de plaats van de tram van Hastings.
Hasting 2
De trolleybus van Hastings voorzag de Engelse stad Hastings, East Sussex, gedurende iets meer dan drie decennia van openbaar vervoer. De trolleybus verscheen op 1 april 1928 en kwam geleidelijk aan in de plaats van de tram van Hastings.
Motorwagen 76, replica van de Arnhemse tram, vertrekt van de beginhalte op de Tramlijn Nederlands Openluchtmuseum.
tram Arhem
In 1982 werd in Nancy een trolleybusnet aangelegd. Het net was ongeveer veertig kilometer lang en werd met vijftig gelede Renault-trolleybussen bereden.
Eind jaren negentig waren de trolleys bijna aan het einde van hun levensduur. De stadsregio besloot om het trolleynet om te zetten in een geleidebusnetwerk (bandentramnet) van drie lijnen (25 kilometer) van het systeem TVR. De geleide bussen van dit systeem rijden elektrisch dus de trolleyinfrastructuur kon behouden blijven. In 2000 reed de laatste trolleybus. Bussen op aardgas namen de dienst over.
Midden 1999 werd begonnen met de aanleg van het bandentramnet. Op 8 december 2000 werd de eerste lijn officieel geopend. Reizigers konden er echter pas in februari 2001 voor het eerst gebruik van maken. De aanleg heeft 978 miljoen Franse Francs (149 miljoen euro) gekost.
Op 6 en 10 maart 2001 ontspoorde er een bandentram. Bij het eerste ongeluk vielen drie lichtgewonden. De tramdienst werd stilgelegd en de voertuigen en de baan werden aangepast. De bandentramlijn is 11,1 kilometer lang, telt 27 haltes en loopt van zuidwesten naar het noordoosten. Over een lengte van ongeveer negen kilometer worden de trolleybussen door een rail in het wegdek geleid.Op 13 maart 2002 werd de bandentram in alle stilte weer in gebruik genomen.

Of de andere twee bandentramlijnen nog aangelegd zullen worden is onzeker.

banden troley Nancy
De trolleybus kan op twee manieren gedefiniëerd worden: als een elektrische autobus die zijn "brandstof" haalt uit een bovenleiding in plaats van uit een batterij, of als een tram die niet op rails maar op rubberen banden rijdt. In elk geval is deze combinatie van bus en tram het duurzaamste (gemotoriseerde) vervoersmiddel dat er bestaat.
Net zoals andere elektrisch aangedreven voertuigen (auto's, trams, treinen) produceert een trolleybus geen uitlaatgassen, is hij efficiënter dan voertuigen met een verbrandingsmotor en kan hij in principe op duurzame energie rijden. Een trolleybus heeft echter belangrijke extra voordelen tegenover andere elektrische voertuigen.
Voor 1 kilometer metrolijn of 4 kilometer tramlijn koop je 20 kilometer trolleylijn

Er is veel te zien op de wereld voor wat betreft de trolley bus. In alle hoeken van de wereld zien of zagen we ze. Maar net als personen vervoer is er ook een stukje geschiedenis van het goederen transport met trolley techniek.
Trolleytruck 1
Het systeem van de trolleybus kan ook worden ingezet voor het transporteren van goederen. Dan hebben we het over de "trolleytruck", een veel minder bekende technologie die nochtans een even lange geschiedenis kent. Trolleytrucks waren in de beginjaren even populair als trolleybussen. Vooral de Duitser Max Schiemann, een van de uitvinders van het trolleysysteem, knutselde in het begin van de twintigste eeuw een aantal opmerkelijke vrachtlijnen in elkaar
Een ander historisch voorbeeld is het "Valtellina Dam Project" in Italië . Deze twee lijnen van in totaal 80 kilometer werden gebouwd in 1936 en bleven in dienst tot 1962. Een twintigtal trolleytrucks transporteerde via dit netwerk beton, zand en andere constructiematerialen voor de bouw van twee grote dammen.
Trolleytruck Italie
De wereld veranderd en daarmee ook het personen vervoer met vervuilende bussen.
zijn we onze tijd ver vooruit of herhaald zich met techniek uit lang vervlogen tijden?
Tot besluit van dit verhaal een kleine herinnering uit de tijd van de eerste electriche voertuigen
eletriche auto toen
Toen en nu: actieradius 160 kilometer
Als de huidige supporters van elektrische auto's een kijkje zouden nemen in de toenmalige verkoopbrochures van elektrische auto's, staan hen een aantal verrassingen te wachten. Het snel opladen van batterijen (tot 80 procent van de capaciteit in slechts 10 minuten), de geautomatiseerde omwisseling van batterijen, publieke oplaadpalen, het volledige business plan van Better Place, in de wielen ingebouwde motoren, het terugwinnen van energie bij het remmen: het was er allemaal al aan het eind van de 19e of het begin van de 20ste eeuw. Het hielp niet.
Maar het opvallendst is de schijnbaar onbestaande technologische vooruitgang van de batterij. De Nissan Leaf en de Mitsubishi i-MiEV, twee elektrische wagens die op de markt zijn introduceert , hebben exact dezelfde actieradius als, bijvoorbeeld, de Fritchle Model A Victoria uit 1908 (illustratie hiernaast): 160 kilometer per laadbeurt.
Den Oudsten B79T-KM560-Kiepe
chassisnummer: 57*OK-791-0116*
bouwjaar 1984
34 zit- en 44 staanplaatsen
Kenteken
BJ-03-YG
In dienst: 16-8-1984
uit dienst: 11-6-2002
STA materiaal
101
BUT 9721T-EEC/Verheul
chassisnummer: 9721T.005
bouwjaar 1949
37 zit- en 33 staanplaatsen
Kentekens
ZZ-00-01 (1951) - XB-07-84 (1963) - BJ-10-PS (1984) - BE-00-64 (1989)
In dienst: 5-9-1949
uit dienst: 25-6-1972
Eigendom
Connexxion
DAF MB200DKDL600-Kiepe/Den Oudsten
chassisnummer: 120463
bouwjaar 1974
39 zit- en 53 staanplaatsen
Kenteken
53-45-FB
In dienst: 18-3-1975
uit dienst: 1-6-1990
STA materiaal 2
STA materiaal 3
BUT 9721T-EEC/Verheul
chassisnummer: 9721T.055
bouwjaar 1956
37 zit- en 43 staanplaatsen
Kentekens
ZZ-00-93 - XB-08-22 (1963)
In dienst: 17-2-1956
uit dienst: 1-3-1975
De Nederlandse Trolleybus Vereniging (NTV) is een vereniging van mensen die belangstelling hebben voor het heden en verleden van het vervoer met trolleybussen.
Deze interesse kan zich richten op het materieel, de techniek of het lijnennet; alleen op Arnhem, enige Nederlandse stad met een trolleynetwerk, of ook op trolleybussen in andere steden.
Net als wij met onze 38 is er de aandacht voor het oude. De geschiedenis van personen vervoer gaat ver terug en zal ons altijd blijven bewegen in de ruimste zin van het woord.
first_omnibus
futuristische bus
tekenigen Trolley
Deze prachtige tekeningen zijn gemaakt door Harry Sanders.
Ook nu weer een stukje geschiedenis die voor velen tot de verbeelding spreekt maar zeker voor de jongeren onder ons ook echt geschiedenis is. Het is belangrijk vooruit te zien maar het verleden is zeker zo belangrijk als het gaat om de vervoersvormen die er zijn geweest door de eeuwen heen.

In de volgende nieuwsbrief zal er zoals al aangegeven aandacht zijn voor de cabrio bussen. Uiteraard hopen we de komende tijd weer ritten te kunnen rijden met de 38 en hebben we ook daar een verhaal over.

Heb je ook een idee voor aan rit? Bijvoorbeeld met vrienden familie of misschien zelfs met de straat? Samen met jou maken we er een leuke rit van waar zeker nog over nagepraat zal worden.

Wil je als gepensioneerde op de hoogte blijven van collega's die afscheid nemen of andere mededelingen? Laat dat dan weten op nummer 0621243676 of 0610083823 een mailtje naar tetbus38@kpnmail.nl onder vermelding van je telefoonnummer kan ook.

Ook nu weer veel leesplezier gewenst en blijf gezond.

TET 38 team.


facebook